Choroby układu pokarmowego bardzo często rozwijają się podstępnie. Objawy bywają niespecyficzne, okresowe lub mylone z „problemami dietetycznymi”. Tymczasem wiele z nich wymaga specjalistycznej diagnostyki i leczenia prowadzonego przez gastrologa. Z tego artykułu dowiesz się, które grupy osób znajdują się w szczególnym ryzyku chorób przewodu pokarmowego, kiedy warto zgłosić się na konsultację gastrologiczną oraz jakie objawy nigdy nie powinny być ignorowane.
Kim jest gastrolog i czym się zajmuje?
Gastrolog to lekarz specjalizujący się w diagnostyce i leczeniu chorób układu pokarmowego, czyli przewodu pokarmowego oraz narządów biorących udział w trawieniu. Jego rola nie kończy się wyłącznie na leczeniu bólu brzucha czy zgagi. To specjalista, który ocenia funkcjonowanie całego układu trawiennego, często w kontekście chorób przewlekłych i ogólnoustrojowych.
Gastrolog zajmuje się m.in.:
- chorobami przełyku, żołądka i dwunastnicy (np. refluks, choroba wrzodowa),
- schorzeniami jelit, w tym zespołem jelita drażliwego, nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit,
- chorobami wątroby i dróg żółciowych,
- chorobami trzustki,
- diagnostyką niedokrwistości i niedoborów wynikających z zaburzeń wchłaniania,
- profilaktyką i wczesnym wykrywaniem nowotworów przewodu pokarmowego.
Konsultacja gastrologiczna bardzo często opiera się na szerszym spojrzeniu niż tylko na pojedynczy objaw. Lekarz analizuje styl życia, dietę, przyjmowane leki, wyniki badań laboratoryjnych oraz (jeśli to konieczne) zleca badania endoskopowe, takie jak gastroskopia czy kolonoskopia.
To właśnie dlatego gastrolog odgrywa istotną rolę nie tylko w leczeniu dolegliwości, ale także w profilaktyce, zwłaszcza u osób, które przez długi czas bagatelizują objawy lub należą do grup podwyższonego ryzyka.
Grupy ryzyka, które powinny skorzystać z konsultacji u gastrologa
Z konsultacji gastrologicznej powinny skorzystać przede wszystkim osoby, u których ryzyko chorób przewodu pokarmowego jest podwyższone — nawet wtedy, gdy objawy są łagodne lub pojawiają się okresowo.
Do najważniejszych grup ryzyka należą:
- osoby z przewlekłymi dolegliwościami ze strony układu pokarmowego – takimi jak nawracające bóle brzucha, wzdęcia, zgaga, uczucie pełności, biegunki lub zaparcia utrzymujące się przez dłuższy czas,
- pacjenci z chorobami zapalnymi i autoimmunologicznymi – u których często współistnieją zaburzenia pracy jelit i wchłaniania składników odżywczych,
- osoby po 40.-50. roku życia, nawet bez wyraźnych objawów, u których wzrasta ryzyko nowotworów przewodu pokarmowego,
- osoby z obciążeniem rodzinnym nowotworami układu pokarmowego – zwłaszcza jelita grubego, żołądka lub trzustki,
pacjenci długotrwale przyjmujący leki, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, sterydy czy leki przeciwkrzepliwe – które mogą podrażniać przewód pokarmowy, - osoby z niewyjaśnioną niedokrwistością, spadkiem masy ciała lub niedoborami witamin i minerałów – mogącymi świadczyć o zaburzeniach wchłaniania lub krwawieniach z przewodu pokarmowego.
Taka forma ułatwia pacjentom szybkie sprawdzenie, czy należą do jednej z grup, które nie powinny odkładać wizyty u gastrologa.
Objawy, które powinny skłonić do wizyty u gastrologa
Niektóre sygnały ze strony układu pokarmowego powinny skłonić do szybkiej konsultacji specjalistycznej, nawet jeśli wcześniej były bagatelizowane lub tłumaczone stresem czy dietą. Wizyta u gastrologa jest szczególnie wskazana, gdy pojawiają się objawy utrzymujące się mimo leczenia lub mające charakter alarmowy.
Do takich objawów należą m.in.:
- przewlekłe lub nawracające bóle brzucha, zwłaszcza jeśli zmieniają swój charakter lub lokalizację,
- zgaga, pieczenie za mostkiem, trudności w przełykaniu, które mogą wskazywać na refluks lub choroby przełyku,
- długotrwałe biegunki, zaparcia albo naprzemienne zaburzenia rytmu wypróżnień,
- krew w stolcu, czarna lub smolista biegunka,
- niezamierzona utrata masy ciała, brak apetytu lub szybkie uczucie sytości,
- niedokrwistość o niejasnej przyczynie,
- nawracające nudności, wymioty, wzdęcia,
- przewlekłe zmęczenie i osłabienie, które mogą być efektem zaburzeń wchłaniania.
Wystąpienie wyżej wymienionych objawów nie zawsze musi świadczyć o poważnym schorzeniu, ale wymaga rzetelnej diagnostyki. Wczesna konsultacja gastrologiczna pozwala odróżnić dolegliwości czynnościowe od schorzeń wymagających leczenia specjalistycznego lub dalszych badań.
Konsultacja u gastrologa nie jest zarezerwowana wyłącznie dla osób z nasilonymi dolegliwościami. W wielu przypadkach to właśnie profilaktyczna wizyta pozwala wcześnie wykryć choroby przewodu pokarmowego i zapobiec ich powikłaniom. Jeśli należysz do jednej z grup ryzyka lub zauważasz u siebie niepokojące objawy, warto skonsultować się ze specjalistą Nasz Lekarz, który dobierze odpowiednią diagnostykę i zaplanuje dalsze postępowanie.
FAQ
- Czy do gastrologa potrzebne jest skierowanie?
Tak, w ramach NFZ konieczne jest posiadanie skierowania wystawionego przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub innego specjalistę. Skierowania nie wymaga zaś wizyta prywatna. - Jakie badania może zlecić gastrolog?
Gastrolog może skierować pacjenta na badania laboratoryjne, testy w kierunku nietolerancji pokarmowych i zakażeń, USG jamy brzusznej oraz badania endoskopowe, m.in. gastroskopię lub kolonoskopię. - Czy gastrolog zajmuje się również dietą?
Gastrolog ocenia wpływ diety na objawy i leczenie, ale w przypadku potrzeby szczegółowego planu żywieniowego często współpracuje z dietetykiem klinicznym. - Kiedy ból brzucha wymaga pilnej konsultacji?
Pilnej konsultacji wymagają bóle silne, nagłe, narastające, połączone z gorączką, krwawieniem, wymiotami lub utratą masy ciała. - Jak często wykonywać badania kontrolne układu pokarmowego?
Częstotliwość zależy od wieku, objawów i czynników ryzyka. Osoby po 50. roku życia oraz z obciążeniem rodzinnym powinny omówić plan badań profilaktycznych z gastrologiem.
