Upał potrafi być bardzo niebezpieczny. Szczególnie wtedy, gdy zlekceważymy jego siłę. Porażenie słoneczne, będące skutkiem nadmiernej ekspozycji na promienie UV i przegrzania głowy oraz karku, nierzadko wywołuje stan zagrażający zdrowiu, a nawet życiu.
Dlatego szybka i właściwa reakcja jest kluczowa – im szybciej udzielisz pomocy sobie lub innej osoby dotkniętej dolegliwością, tym większa szansa na uniknięcie komplikacji. Jak zatem wygląda pierwsza pomoc przy porażeniu słonecznym? Sprawdź!
Czym właściwie jest porażenie słoneczne?
Zanim przejdziesz do wykonania działań ratunkowych, musisz zrozumieć, czym różni się porażenie słoneczne od typowego przegrzania czy udaru cieplnego. Porażenie jest stanem spowodowanym bezpośrednim oddziaływaniem słońca na nieosłoniętą głowę lub kark.
Dochodzi wówczas do przegrzania ośrodkowego układu nerwowego, a organizm zaczyna wysyłać sygnały alarmowe w postaci bólów i zawrotów głowy, nudności, gorączki, a nawet utraty przytomności.
Najczęściej przyczyną porażenia słonecznego jest:
- wystawianie nieosłoniętej głowy i ciała na działanie promieni słońca;
- brak nawodnienia;
- intensywny wysiłek fizyczny w upale i pełnym słońcu;
- brak przerw i odpoczynku w cieniu.
Porażenie słoneczne dotyka zarówno dorosłych, jak i dzieci, ale szczególnie niebezpieczne jest dla seniorów, osób z chorobami układu krążenia oraz niemowląt.
Objawy porażenia słonecznego – co powinno Cię zaniepokoić?
Zanim udzielisz pomocy, musisz umieć rozpoznać symptomy. Objawy porażenia słonecznego mogą być łagodne lub gwałtowne, zależnie od nasilenia ekspozycji i indywidualnej odporności organizmu.
Do najczęstszych symptomów należą:
- silny, narastający ból głowy;
- nudności, a niekiedy wymioty;
- zaczerwieniona, gorąca skóra twarzy i karku;
- dreszcze i gorączka powyżej 38°C;
- zawroty głowy, problemy z utrzymaniem równowagi;
- osłabienie, uczucie zmęczenia, senność;
- przyspieszone tętno, płytki oddech;
- zaburzenia orientacji, splątanie, a nawet utrata przytomności.
Wystąpienie kilku z powyższych objawów po dniu spędzonym na słońcu to sygnał, że konieczna jest natychmiastowa pomoc. Jak jej udzielić?
Pierwsza pomoc przy porażeniu słonecznym – krok po kroku
W przypadku podejrzenia porażenia słonecznego nie zwlekaj! Im szybciej udzielisz pomocy, tym większe prawdopodobieństwo, że zapobiegniesz poważnym powikłaniom, takim jak obrzęk mózgu czy omdlenie. Oto najważniejsze kroki, które musisz wykonać, by pomóc osobie dotkniętej porażeniem słonecznym.
- Przenieś poszkodowaną osobę w chłodne, zacienione miejsce
Najlepiej do wnętrza budynku z klimatyzacją, wentylacją lub przynajmniej ocienionego i przewiewnego miejsca. Pozycja leżąca z lekko uniesioną głową pomoże wyrównać ciśnienie i zredukować zawroty głowy. - Zdejmij lub poluzuj ubranie
Ubrania zbyt ciasne lub nieprzewiewne zatrzymują ciepło. Rozepnij koszulę, zdejmij czapkę lub bluzę – pozwól ciału poszkodowanej osoby oddychać i schładzać się naturalnie. - Schładzaj ciało stopniowo, nie gwałtownie
Zastosuj chłodne (ale nie lodowate) okłady na kark, czoło, skronie i pachwiny. Możesz również delikatnie spryskać ciało wodą lub użyć wachlarza, by wspomóc parowanie i obniżenie temperatury skóry. - Podawaj wodę w małych ilościach
Jeśli poszkodowana osoba jest przytomna i nie ma nudności, należy podawać jej wodę niegazowaną, najlepiej o temperaturze pokojowej. Nie podawaj mocno zimnych napojów, które mogą wywołać szok termiczny i pogłębić złe samopoczucie. - Obserwuj stan poszkodowanej osoby
Jeśli objawy nie ustępują w ciągu 30 minut lub pojawiają się nowe, np. drgawki, problemy z mówieniem, zasłabnięcie – wezwij pomoc medyczną. Dzieciom, osobom w podeszłym wieku i z poważnymi chorobami powinieneś udzielić wsparcia jak najszybciej!
Czego nie robić przy porażeniu słonecznym?
Równie ważne, jak to, co należy zrobić, jest to, czego absolutnie unikać. Oto kilka rzeczy, których nie powinieneś robić. Przede wszystkim:
- nie okładaj ciała lodem – zbyt gwałtowne schładzanie organizmu może spowodować szok;
- nie podawaj leków przeciwgorączkowych bez konsultacji ze specjalistą – mogą one maskować objawy lub wpłynąć na krążenie i doprowadzić do jeszcze poważniejszych problemów;
- nie zostawiaj osoby samej – nawet jeśli objawy wydają się łagodne, mogą się szybko nasilić, a stres w wyniku osamotnienia jeszcze pogarsza sytuację;
- nie zmuszaj do jedzenia ani picia, jeśli osoba wymiotuje lub jest splątana – może dojść do zachłyśnięcia treścią pokarmową!
Jak uniknąć porażenia słonecznego – kilka praktycznych zasad
Najlepszą formą pomocy jest profilaktyka. W upalne dni przestrzegaj tych podstawowych zasad, aby nie dopuścić do przegrzania.
Przede wszystkim:
- noś nakrycie głowy i przewiewne ubranie z naturalnych materiałów;
- pij wodę regularnie – nawet 2–3 litry dziennie;
- unikaj słońca w godzinach 10:00–16:00;
- rób przerwy w cieniu podczas aktywności fizycznej;
- stosuj kremy z wysokim filtrem UV;
- ogranicz kawę i alkohol – działają odwadniająco;
- obserwuj swoje samopoczucie i reaguj na pierwsze sygnały przemęczenia.
Zasady są proste i jasne. Stosuj je w upalne dni, doradź osobom w Twoim otoczeniu, a unikniecie nie tylko porażenia słonecznego, lecz również wielu innych powikłań związanych z upałami.
Porażenie słoneczne to poważny sygnał od organizmu, że przekroczyliśmy granice jego wytrzymałości. Właściwa reakcja może zapobiec groźnym skutkom i skrócić czas powrotu do zdrowia! Zadbaj o siebie i Twoich bliskich latem, a gdy dojdzie do porażenia słonecznego, reaguj zawczasu i prawidłowo!
